xông nhà

Một gia đình cùng nhau xông nhà vào dịp năm mới.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Hành động bước vào nhà ai đó trong dịp đầu năm mới (thường là Tết Nguyên đán) với ý nghĩa mang lại may mắn, tài lộc cho gia chủ: "xông nhà" là một phong tục truyền thống của người Việt, trong đó người đầu tiên đến thăm nhà sau thời khắc giao thừa được cho là sẽ ảnh hưởng đến vận mệnh của gia đình trong năm mới. Người được chọn làm "xông nhà" thường là người có tuổi hợp, tính tình vui vẻ, thành đạt để mang lại điềm lành.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Sáng mùng Một, ông chú tôi sang xông nhà cho gia đình bạn. (Sáng ngày đầu năm, chú tôi đến thăm nhà bạn với mong muốn đem lại may mắn.)
  • Người ta thường chọn người hợp tuổi để xông nhà đầu năm. (Mọi người thường mời người có tuổi phù hợp làm người đầu tiên bước vào nhà trong năm mới.)
  • Xông nhà xong, gia chủ mời khách ở lại uống trà và chúc Tết. (Sau khi làm lễ xông nhà, chủ nhà mời khách ở lại uống trà và chúc mừng năm mới.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xông đất": từ đồng nghĩa phổ biến của "xông nhà", thường được dùng thay thế trong văn nói hoặc văn viết.

  • Chị Hoa được mời xông đất cho cửa hàng mới khai trương. (Chị Hoa được mời là người đầu tiên bước vào cửa hàng mới với hy vọng mang lại may mắn.)

• "người xông nhà": danh từ chỉ người thực hiện hành động xông nhà.

  • Người xông nhà phải là người có tướng mạo sáng sủa, tính tình hòa nhã. (Người làm lễ xông nhà cần có ngoại hình sáng sủa và tính cách dễ chịu.)

Biến thể và từ gần giống

• Xông đất (động từ): hành động tương tự "xông nhà", thường dùng trong ngữ cảnh cửa hàng, công ty hoặc nhà ở.

  • Công ty mời đối tác sang xông đất để cầu may. (Công ty mời đối tác đến thăm đầu năm để mong điều tốt lành.)

• Xông (động từ): nghĩa gốc là lao tới, tràn vào; trong "xông nhà" mang nghĩa đặc thù là bước vào nhà với mục đích mang may mắn.

  • Lửa xông lên cao. (Ngọn lửa bốc lên mạnh mẽ.)

Từ đồng nghĩa

• Xông đất: hành động giống "xông nhà", không có sự khác biệt đáng kể.
• Mở hàng: hành động mua bán đầu tiên trong ngày hoặc năm mới, thường mang ý nghĩa may mắn tương tự, nhưng tập trung vào giao dịch thương mại.
  • Chủ tiệm chờ khách mở hàng đầu năm. (Chủ tiệm mong có khách mua hàng đầu tiên để lấy may.)

Thành ngữ liên quan

• Xông nhà xông đất: cụm từ nhấn mạnh phong tục xông nhà trong dịp Tết, đôi khi dùng để chỉ sự nhộn nhịp, vui vẻ đầu năm.
  • Cả làng xôn xao chuyện xông nhà xông đất sáng mùng Một. (Cả làng bàn tán về việc xông nhà đầu năm.)